Μιχάλης Παπαγιαννακης

Μιχάλης Παπαγιαννάκης  in memoriam

Μάρτιος του 1970: 3^ος χρονος της χούντας, τα πράγματα ήτανε πολύ δύσκολα για  τις αντιστασιακές οργανώσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η χούντα χτυπούσε αμείλικτα, η αντίσταση προσπαθούσε να βρεί μία φυσιογνωμία και μία εννιαία γραμμή αλλά οι διχόνιες ήταν μεγάλες σε όλες τις  οργανώσεις και οι πορείες γεμάτες δυσκολίες.

Το καλοκαίρι του 1969  στην Ελλάδα, είχε προηγηθεί  η δυναμική επίδειξη με εκρήξεις βομβών της Δημοκρατικής Άμυνας.

Μία από τις βόμβες αυτές όμως έσκασε στα χέρια του καθηγητή Σάκη Καράγιωργα και τον τραυμάτησε βαριά,   μετά τη σύλληψη του και τον βασανισμό του, πολλά στελέχη της έφυγαν στο εξωτερικό, τα πιό πολλά συνεληφθήκαν.

Τον Μάρτιο του 1970 : η δίκη της Δημοκρατικής Άμυνας ήτανε «προ των πυλών».

Παντού στην Ευρώπη, στον Καναδά, στις ΗΠΑ, όπου υπήρχαν τα μέλη της Δ.Α., που είτε είχαν αποδράσει από το εσωτερικό (Ν. Οικονομίδης, Κ. Σημίτης, Α. Στάγκος, Σπ. Παπασπηλιόπουλος και άλλοι), είτε είχαν στρατευτεί μετά την 21^η Απριλίου, υπήρχε μεγάλη αναταραχή.

Οι απειλές της χούντας ήτανε σαφείς η «δικαιοσύνη» αυτή τη φορά θα ήτανε αμείλικτη! Ως και την ποινή θανάτου θα ζητούσε η κατηγορούσα αρχή!

Διότι, έλεγαν οι σχολιαστές της, δεν μπορούμε να αφήσουμε τους καθηγητάδες να γίνονται βομβιστές! [1]

Στο Παρίσι ήμασταν μία μικρή ομάδα που προσπαθούσε να κανει τα αδύνατα δυνατά για να επιρρεάσει την ευρωπαική δημόσια γνώμη, να πιέσει έτσι ώστε να αποφευχθεί μιά μοιραία καταδίκη.

Κατά καιρούς ήτανε μαζί μας ο Μάριος Πλωρίτης, ο Νίκος Κούνδουρος, ο Αστέρης Στάγκος που ερχότανε από το Λονδίνο, οπου δρούσε μια πολυάριθμη ομάδα της Δ.Α. μέ τον Γιώργο Κριμπά, τον Σπύρο Μερκούρη, τον Ραφαήλ Παπαδόπουλο και άλλους πολλούς

 Μόνιμα στελέχη στο Παρίσι  ήτανε ο Σπήλιος Παπασπήλιοπουλος, ο Στέλιος Νικολαίδης,ο Νίκος Μαλαγαρδής, ο Νίκος Δημάδης,για λίγο καιρό, ο Αντρέας Αποστολίδης μεταξύ Λονδίνου και Παρισιού, ύστερα ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης. Αργότερα μετά τα γεγονότα του 1969 ήρθε γιά λίγο καιρό και  ο Γ. Κουβελάκης, όπως και πολλοί νέοι φοιτητές.

Ο Κώστας  Σημίτης ήτανε μαζί μας για ένα διάστημα, μετά την απόδραση του με ξένο διαβατήριο από την Ελλάδα, απομακρύνθηκε όμως όταν εγκαταστάθηκε μόνημα στη Γερμανία και προσεχώρησε στο ΠΑΚ.

Εκείνο το απόγευμα τις παραμονές της 27^ης Μαρτιου 1970 στις παραμονές που θα άρχιζε η δίκη της Δ. Α. είχαμε μαζευτεί στο σπίτι του Βλάση Κανιάρη στο 11 της Rue des Canettes στο 5^ο διαμέρισμα του Παρισιού (όπου έμενε για ένα καιρό ο Μάριος Πλωρίτης, ο Βλάσης μέλος της Δ.Α. δεν ήτανε εκεί).

Συμμετείχε και ο Σπύρος Μερκούρης από την ομάδα του Λονδίνου.

Το θέμα ήτανε τι να κάνουμε για να αποτρέψουμε μιά πιθανή θανατική καταδίκη του Σ. Καράγιωργα.

Είχαμε προσπαθήσει τα πάντα: να στείλουμε γιατρούς για να αποδείξουμε πως δεν είναι σε κατάσταση να υποστεί την ταλαιπωρία μίας δικης, να επιρεάσουμε ξένους παράγοντες που θα μπορούσαν να πείσουν την χουντική κυβέρνηση ότι δεν την συνέφερε μία θανατική καταδίκη και μάλιστα μίας προσωπικότητας όπως ο Σάκης Καράγιωργας. Αλλά τίποτα δεν φαινότανε να «περπατάει»

Την ίδια εποχή η Γαλλία ειχε αναστατωθει μέ την ξαφνική απόφαση του Jean Jacques Servan Schreiber[2] να μπει στην πολιτική με μία πράξικοματική σχεδόν πράξη. Είχε προκαλέσει μία επαναληπτική εκλογή και είχε κερδίσει μία βουλευτική έδρα στο Νανσύ. Τώρα απειλούσε να ξαναγίνει υποψήφιος σε μία δεύτερη επαναληπτική εκλογή στο Μπορντώ, εκλογική περιφέρεια του τότε πρωθυπουργού Chaban Delmas!

Δημιουργούσε δε και ένα συνταγματικό πρόβλημα αφού ήταν ήδη βουλευτής.

Καθόσον λοιπόν αναρωτιόμασταν ποιά προσωπικότητα να προσεγγίσουμε για να ποροσφέρουμε μία ουσιαστηκή βοήθεια στον Καράγιωργα μας λέει ο Μιχάλης Π. : «θα μπορούσαμε να ζητήσουμε από τον Jean Jacques Servan Schreiber να  μας βοηθήσει» !

«Και που τον ξέρεις εσύ τον Servan Schreiber;» ρωτήσαμε  έκπληκτοι.

Πληροφορηθήκαμε πως η (τότε) γυναίκα του Μαρίνα είχε μία επαγγελματική σχέση με την Claudie, γυναίκα του JJSS, και έτσι θα μπορούσε να επιτευχθεί μία επαφή.

Αφού το συζητήσαμε είπαμε, με λίγους δισταγμούς, γιατί όχι.

Η πρώτη επαφή έγινε και ο Μιχάλης τον συνάντησε γιά να του ζητησει την υποστήριξη του, φαίνεται μάλιστα πως σε μιά στιγμή ο Servan Schreiber ρωτησε τον Μιχάλη «και γιατί απευθύνεστε σε μένα; Γιατί εγράψατε το «Le défi americain» του απάντησε εύστοχα αυτός[3].

Είχαμε φανταστεί μία καμπάνια στον τύπο, του είδους «σώστε τον Καράγιωργα» αλλά όχι αυτό που θα ακολούθησε

Μετά από έναν αγωνιώδη κύκλο επαφών πείστηκε ο Servan Schreiber ότι είμαστε αυθεντικοί αγωνιστές και ότι είμαστε από την ίδια ομάδα με τον Καράγιωργα. Προσωπικότητες όπως ο Αλέκος Ξύδης (πρώην πρέσβυς και μέλος της ΔΑ ) βοήθησαν στο να αρθούν τυχόν υποψίες, κυκλοφορούσε τότε βλέπετε στο Παρίσι κάθε καρυδιάς καρύδι χουντικοί, άνθρωποι με διπλές τριπλές σχεσεις και επαφές, με βασιλικούς και άλλους, με ύποπτους κύκλους,  μία προβοκάτσια ήταν πάντα δυνατή.

Η δίκη εν τω μεταξύ είχε αρχίσει και εμείς βιαζόμασταν.

Στις παραμονές της απόφασης ο Servan Schreiber μας αναγγέλει ότι θα πάει ο ίδιος να δεί τον Παπαδόπουλο, να του ζητήσει να απελευθερώσει τον Καράγιωργα !

Αυτό ήταν τελείως απροσδόκητο, εμείς περιμέναμε να προωθήσει την υπόθεση μας μέσω του περιοδικού του και των επαφών του.

Οι προσδοκίες μας τότε φούντωσανε.

Λες να τα καταφερει ; λέγαμε , να δει τον Παπαδόπουλο; να βγάλει εξω γιά θεραπεία τον Καράγιωργα ;

Μετά από λίγες μέρες σιωπής όπου αρχίσαμε πάλι να απελπιζόμαστε, μαθαίνουμε από τον Μιχάλη πως έφυγε με το ιδιωτικό του αεροπλάνο για την Αθήνα ! Χωρίς να μας το κοινοποιήσει.

Η χαρά μας και η αγωνια μας ήταν μεγάλες , ελπίσαμε στη καλλίτερη έκβαση.

Το τι διαδραματίστηκε στην Ελλάδα τα μάθαμε βέβαια μετά από αυτόν και από τρίτους.

Πήγε και είδε τον Παπαδόπουλο, φαίνεται μάλιστα πως αυτός αφού του έπαιξε το θέατρό του, του είπε πως ειναι αδύνατο να επέμβει στην διαδικασία της «ανεξαρτήτου δικαιοσυνης»![4]

Τον καθησύχασε όμως ως προς την καταδίκη του Καράγιωργα, δηλαδή ότι δεν είχαν την πρόθεση να τον καταδικάσουν σε θάνατο, και ξαφνικά του πρότεινε: «έχω να σας κανω μία αλλη προταση! γιατί δεν παίρνετε μαζί σας τον Μίκη Θεοδωράκη», η έκπληξη του  JJSS ήταν μεγάλη.

Δεν είχε βέβαια πλήρη γνώση του τι αντιπροσώπευε τότε ο Μίκης γιά την αντίσταση και τον κόσμο της, ήτανε όμως εύστροφος, είχε πληρορφορηθεί κάπως γιά την κατάσταση στην Ελλάδα και αντέδρασε αμέσως.

Σύμφωνοι του λέει τον παίρνω και φεύγουμε αλλά θα περιμένω την ετυμηγορία του δικαστηρίου.

Ετσι και έγινε, η απόφαση βγήκε στις 12 Απριλιου 1970, ο Σάκης Καράγιωργας καταδικάστηκε σε ισόβια, μαζί του καταδικάστηκαν πολλοί άλλοι, ( ο στρατηγός Ιορδανίδης, Γ. Μαγκάκης,  Ν. Κωνσταντόπουλος, Χρ. Ροκοφυλλος,  Μπ. Πρωτόπαπας, Γ. Σταράκης  κ.α)  τα γεγονότα είναι γνωστά.

Στις 14 Απριλίου το ιδιωτικό αεροπλάνο του Servan Schreiber μετέφερε τον  Μίκη στο Παρίσι.

Δυο λόγια ακόμη γιά την συνέχεια :

 Βεβαίως η «αρβύλα» μεταξύ Αθηνών και Παρισίων δούλεψε αστραπιαία.

Ημουν στη δουλειά μου όταν μου τηλεφώνησαν, την ίδια μέρα, ήταν νομίζω στις 14Απριλιου, ότι ο JJSS γυρίζει με τον Μίκη και φτάνουν στο αεροδρόμιο του Ορλύ κατά το μεσημέρι.

Εκατοντάδες από εξόριστους και μη, από φοιτητές , εργαζόμενους, αντιστασιακούς και μη, έλληνες και γάλλους  και με την Μελίνα πρωτοστατούσα, όρμησαν στο Ορλύ να τον υποδεχτούν.  

Η γαλλική τηλεόραση μετέδωσε το συμβάν απ’ ευθείας, ήταν σαν μία μεγάλη γιορτή.

Στη συνέχεια οι σχέσεις μας με τον JJSS κρύωσαν πολύ γρήγορα, αδεξιότητες από την μια μεριά ίσως και η υπεροψία του από την άλλη κάνανε έτσι που ένας τοίχος αδιαφόριας υψώθηκε πολύ γρήγορα μεταξύ των αντιστασιακών  και μαζί του.

Σε μία δεξίωση μάλιστα που έγινε προς τιμήν του Μίκη στο σπίτι της Μελίνας, νομίζω, λίγες μέρες μετά την άφιξη του, ήδη κανένας δεν τον πλησίαζε, δεν του μιλούσε.

Με το πέρασμα του χρόνου όλα άλλαξαν, ο Μιχάλης απομακρύνθηκε από  την Δ.Α. προς άλλους πολιτικούς ορίζοντες και έκανε την καριέρα που όλοι ξέρουμε.

Ο Μίκης άρχισε να οργανώνει τα εκπληκτικά κοντσέρτα του, σε όλον τον κόσμο, με το ταλέντο που του αναγνωρίζουμε και  σιγά σιγά και το γεγονός ξεχάστηκε.

\

Αθήνα Μάιος 2009  

---

[1] Αληθεια, τι να γίνανε οι υπογραφές σ’αυτα τα «αυθόρμητα» τηλεγραφήματα που εξέφραζαν την «βδελυγμία» τους γιά τις πράξεις των βομβιστών;

[2] Ο JJSS όπως τον ονομάζανε ήτανε πολύ γνωστός ως διευθυντής του περιοδικού L’Exprés αλλά και από τις δημοσιεύσεις του εναντίον του πολέμου στην Αλγερία.

[3] «Η Αμερικάνικη Πρόκληση» ένα βιβλίο που έκανε πάταγο την εποχή της έκδοσης του, το 1964, εξυμνώντας την ικανότητα των  αμερικανών να επιχειρούν στα πάντα.